De internationale rechtsorde zoals wij die kennen vindt zijn oorsprong in de Tweede Wereldoorlog. Op grond van het Atlantisch Handvest, een op 14 augustus 1941 bekendgemaakte intentieverklaring tussen de Amerikaanse president Roosevelt en de Britse premier Churchill waarin zij hun visie voor een naoorlogse wereldorde uittekenden.  Amerika en Groot-Brittannië verplichtten zich o.a. niet te streven naar territoriale uitbreidingen, als er territoriale aanpassingen plaats zouden vinden moesten die worden goedgekeurd door alle betrokken partijen. Het recht op zelfbeschikking voor ieder volk werd erkend waarmee het proces van dekolonisatie werd ingezet, vrijhandel werd gestimuleerd en er zou een vereniging van naties komen, de latere Verenigde Naties.

Het was de tijd dat de Amerikanen geloofden in emancipatie en vooruitgang, maar ook dat als iedereen zich in vrijheid kon ontplooien iedereen een beetje Amerikaans zou worden. En daar zat het subtiele machtspolitieke element, want als de hele wereld denkt als een Amerikaan, zich gedraagt als een Amerikaan dan heb je als Amerika de grootste kans dat de wereld zich gedraagt zoals Amerika dat wil.

Het gehele systeem van multilaterale instituties is gebaseerd op dit Amerikaanse uitgangspunt.

Het is alleen niet zo gelopen als de Amerikaanse bedoeling was. Zeker, Europa is onderdeel van deze internationale rechtsorde, maar Rusland, China, India steeds minder en ook Latijns-Amerika flirt met de nieuwe blokken in BRICS verband.

De totale wereldbevolking bestaat uit 7 miljard mensen, maar minder dan een miljard zijn enthousiast aanhanger van de internationale rechtsorde.

Dat President Trump die internationale rechtsorde bij het grofvuil zet door het lidmaatschap van 66 (VN) organisaties op te zeggen is dan ook niet alleen een gril van Trump maar het logische gevolg van een jarenlange ontwikkeling waar de internationale rechtsorde niet meer wordt gezien als zijnde in het belang van de Amerikaanse vitale belangen.

Europa zal een plaats moeten vinden in deze nieuwe internationale orde. De vitale belangen van Europa zullen niet alleen kunnen worden verdedigd door het uitgeven van slotverklaringen bij topontmoetingen waar het belang van de internationale rechtsorde wordt benadrukt. 

Nee, If you can’t beat them, join them! Lijkt een betere weg voor Europa. Europa is niet klein en machteloos, de economie is groter dan die van Amerika, of Rusland, de bevolking ook, er is dan ook alle kans dat Europa zich kan positioneren als een apart machtsblok naast de Verenigde Staten, Rusland, China en in mindere mate India of Japan.

Dan moet het wel iets doen aan de zwakheden. De grootste zwakheid is dat Europa moeilijk in staat is gezamenlijk politiek op te treden, de vermeende nationale belangen blijven in de weg zitten. 

Een politiek leiderschap zal op de een of de andere manier moeten worden gevormd. Daartoe moeten de kernlanden inclusief de kernmachten stappen zetten: Frankrijk, Duitsland en in de bijwagen Polen, Spanje en Italië maar ook, jazeker, Groot-Brittannië.

De tweede zwakte is het ontbreken van Europese militaire macht die onder Europese politieke leiding staat. Het is op dit moment niet mogelijk een troepenmacht naar Groenland te sturen om de Europese belangen daar te verdedigen. In de praktijk betekent dit dat de Verenigde Staten Groenland gaan overnemen, wen er maar vast aan. Een Europees leger? In ieder geval militaire middelen die kunnen worden aangestuurd door een Europees politiek gezag.

Tot slot heeft Europa geen strategische diepte in relatie tot Rusland. Alleen al om die reden dient Oekraïne Europees te worden, en als het even kan Wit-Rusland ook.

De keuze voor de Europeanen is duidelijk: ofwel ontwikkelt Europa zich ook tot een supermacht, een Europae imperium of het kan naar de pijpen dansen van de andere supermachten, de Verenigde Staten voorop.